Artykuły o mózgu i neuronauce

Sieć domyślna a ADHD. Co naprawdę pokazują badania fMRI?
Default mode network nie jest siecią lenistwa ani miejscem, w którym siedzi ADHD. Badania fMRI pokazują raczej różnice we współpracy wielu dużych sieci mózgu, a wyniki zależą od metody analizy.

ADHD i błądzenie myślami. Dlaczego uwaga odpływa, nawet kiedy nic cię nie rozprasza?
Uwaga może odejść od zadania bez telefonu, hałasu i innych bodźców z zewnątrz. Co badania nad mind wandering mówią o ADHD, nudzie, pamięci roboczej i zauważaniu własnego odpłynięcia?

ADHD, dopamina i nagroda. Dlaczego nudne zadanie bywa tak trudne?
Dlaczego osoba z ADHD potrafi godzinami robić coś interesującego, a nie może rozpocząć prostego zadania? Nagroda, czas, zainteresowanie i dopamina tworzą bardziej złożony obraz niż „brak motywacji”.

Dopamina a ADHD. Dlaczego „za mało dopaminy” to zbyt prosty skrót?
Dopamina ma znaczenie w ADHD, ale badania nie potwierdzają prostego modelu niedoboru jednego neuroprzekaźnika. Co pokazują leki, PET, SPECT, noradrenalina i genetyka?

Kofeina i adenozyna: dlaczego kawa zmniejsza senność, zamiast „dodawać energii” mózgowi
Kofeina działa przede wszystkim jako antagonista receptorów adenozynowych. Zmniejsza odczuwanie presji snu, ale nie usuwa biologicznej potrzeby snu ani nie tworzy dodatkowej energii.

Ból a mózg: dlaczego „ból powstaje w mózgu” nie znaczy, że jest wymyślony
Ból jest realnym, subiektywnym doświadczeniem, które nie jest tym samym co nocycepcja. Układ nerwowy przetwarza sygnały z ciała, kontekst, pamięć i zagrożenie w rozległych sieciach.

Ciało migdałowate: ważne dla zagrożenia, ale to nie „centrum strachu”
Ciało migdałowate uczestniczy w uczeniu o zagrożeniu i znaczeniu bodźców, lecz nie działa jak pojedynczy przycisk uruchamiający strach. To złożony zespół jąder współpracujących z wieloma sieciami.

Kortyzol i stres: hormon stresu nie jest po prostu „zły dla mózgu”
Kortyzol pomaga organizmowi reagować na zmianę i stres. Problem zaczyna się wtedy, gdy regulacja osi HPA jest długotrwale zaburzona. Sam kortyzol nie jest jednak toksyną, którą trzeba „wyzerować”.

Trening pamięci roboczej: czy ćwiczenie zadań zwiększa ogólną inteligencję?
Ćwiczenie pamięci roboczej zwykle poprawia wyniki w podobnych zadaniach. Znacznie słabsze są dowody, że taki trening przenosi się szeroko na inteligencję i codzienne zdolności.

Czy mózg „kończy rozwój” w wieku 25 lat? Ta granica jest zbyt prosta
Zmiany w mózgu trwają w adolescencji i młodej dorosłości, ale nauka nie wyznacza jednego biologicznego dnia, w którym mózg staje się „gotowy” po 25. urodzinach.

„Lewopółkulowy” czy „prawopółkulowy”? Mózg ma lateralizację, ale nie dwa typy osobowości
Niektóre funkcje są częściowo zlateralizowane, jednak badania nie wspierają prostego podziału ludzi na logicznie „lewopółkulowych” i kreatywnie „prawopółkulowych”.

Czy używamy tylko 10% mózgu? Nie, ale nie wszystkie neurony pracują jednocześnie
Mit o „niewykorzystanych 90% mózgu” brzmi atrakcyjnie, ale nie pasuje do wiedzy o anatomii, metabolizmie ani funkcjonowaniu sieci neuronalnych.

Sen po nauce: co mózg robi z nowymi wspomnieniami w nocy?
Sen nie jest bierną przerwą dla pamięci. Współczesne przeglądy opisują aktywne procesy konsolidacji i ponownej aktywacji reprezentacji pamięciowych.

Multitasking: czy mózg naprawdę robi kilka rzeczy naraz?
Część procesów może zachodzić równolegle, ale przy wielu zadaniach wymagających kontroli pojawiają się koszty przełączania i ograniczenia przetwarzania.

Pamięć nie jest nagraniem: dlaczego wspomnienia mogą zmieniać się przy odtwarzaniu?
Wspomnienie nie jest plikiem wideo przechowywanym bez zmian. Przywoływanie pamięci jest procesem aktywnym, a kontekst może być rekonstruowany.

Detoks dopaminowy: czy można „zresetować dopaminę” odstawiając telefon i social media?
Przerwa od telefonu może zmienić nawyki i liczbę bodźców, ale popularna opowieść o „resetowaniu dopaminy” jest dużo prostsza niż sama neurobiologia.