„Lewopółkulowy” czy „prawopółkulowy”? Mózg ma lateralizację, ale nie dwa typy osobowości

Podział na ludzi „lewopółkulowych” i „prawopółkulowych” jest bardzo popularny. Według tej narracji jedna grupa ma być logiczna, analityczna i uporządkowana, a druga kreatywna, intuicyjna i emocjonalna. To atrakcyjny skrót, ale nie opisuje tego, jak zorganizowany jest ludzki mózg.

Lateralizacja naprawdę istnieje

Niektóre funkcje są częściej silniej związane z jedną półkulą. Klasycznym przykładem są określone elementy przetwarzania języka, które u większości ludzi są bardziej lewostronne. Inne procesy mogą wykazywać odmienny wzorzec lateralizacji.

To jednak nie prowadzi automatycznie do dwóch globalnych „stylów mózgu”.

Co pokazało badanie ponad tysiąca osób

Analiza funkcjonalnych połączeń mózgu obejmująca ponad tysiąc uczestników potwierdziła istnienie lokalnej lateralizacji. Nie znaleziono jednak wzorca wskazującego, że konkretne osoby mają cały mózg bardziej „lewostronny” albo bardziej „prawostronny” w sposób odpowiadający typowi osobowości.

Kreatywność i logika są pracą sieci

Rozwiązywanie problemu, tworzenie tekstu, planowanie czy improwizowanie angażują współpracę wielu obszarów po obu stronach mózgu. Realne różnice między ludźmi nie dają się sprowadzić do dominacji jednej półkuli.

Dlaczego ten mit jest tak trwały

Łączy prawdziwy fakt, czyli lateralizację części funkcji, z prostą typologią psychologiczną. Ten drugi krok nie ma jednak wystarczającego oparcia w neuroobrazowaniu.

W praktyce sensowniej mówić o konkretnych zdolnościach, strategiach poznawczych i sieciach niż o „prawopółkulowej osobowości”.

Lateralizacja jest realna, ale dotyczy konkretnych procesów

U większości ludzi niektóre aspekty języka są silniej związane z lewą półkulą, a część procesów wzrokowo przestrzennych wykazuje inne asymetrie. To są ważne wyniki neuropsychologii. Nie prowadzą jednak do podziału całych osobowości na logiczne i kreatywne. Półkule są stale połączone i współpracują w większości codziennych zadań.

Kreatywność nie mieszka w prawej półkuli

Tworzenie nowego pomysłu wymaga pamięci, wiedzy, oceny, uwagi, generowania skojarzeń i wyboru między możliwościami. Te procesy angażują rozległe sieci w obu półkulach. Również zadania matematyczne nie są czysto lewopółkulowe. Wymagają reprezentacji przestrzennych, pamięci roboczej i kontroli poznawczej.

Dominacja ręki nie jest prostym testem dominacji całego mózgu

Leworęczność i praworęczność wiążą się z lateralizacją części funkcji, ale nie pozwalają przewidzieć osobowości ani stylu uczenia. Organizacja języka u osób leworęcznych jest bardziej zróżnicowana, lecz nadal nie tworzy dwóch globalnych typów ludzi. Test internetowy pytający o ulubiony sposób myślenia nie mierzy organizacji półkul.

Metafora może być wygodna, ale nie powinna udawać neurobiologii

Można potocznie powiedzieć, że ktoś myśli bardziej analitycznie lub obrazowo. Problem pojawia się wtedy, gdy przypisuje się to dominacji konkretnej półkuli i na tej podstawie sprzedaje trening, terapię albo metodę nauczania. Różnice poznawcze są realne, lecz wymagają bardziej precyzyjnego języka niż dwa typy mózgu.