Neuroplastyczność nie oznacza dowolnego „przeprogramowania” mózgu.

Co może się zmieniać

Plastyczność obejmuje m.in. zmiany siły połączeń synaptycznych i funkcjonalnej organizacji sieci, a w pewnych warunkach także cech strukturalnych.

Czego termin nie obiecuje

Sam fakt neuroplastyczności nie dowodzi, że dowolne ćwiczenie trwale zmieni osobowość, inteligencję albo wyleczy zaburzenie.

Plastyczność ma wiele postaci

Termin obejmuje zmiany siły synaps, organizacji funkcjonalnej sieci, właściwości komórek i w pewnych warunkach także struktur. Inaczej wygląda plastyczność podczas uczenia nowej umiejętności, inaczej po uszkodzeniu układu nerwowego, a jeszcze inaczej w rozwoju. Wspólne słowo nie oznacza jednego mechanizmu.

Dorosły mózg pozostaje plastyczny, ale nie wraca do stanu niemowlęcia

Uczenie, doświadczenie i rehabilitacja mogą prowadzić do mierzalnych zmian także w dorosłości. Jednocześnie wiek, wcześniejszy rozwój, genetyka, stan zdrowia, charakter zadania i zakres uszkodzenia nakładają ograniczenia. Plastyczność nie oznacza nieograniczonej zamienności wszystkich obszarów mózgu.

Transfer z treningu bywa węższy niż reklama ćwiczeń

Można poprawić wynik w zadaniu, które regularnie ćwiczymy. Znacznie trudniejsze jest wykazanie, że ta poprawa szeroko przenosi się na odległe umiejętności, takie jak ogólna inteligencja, sukces szkolny czy funkcjonowanie w każdej codziennej sytuacji. Dlatego informacja, że trening zmienił aktywność mózgu, nie wystarcza do wniosku, że zwiększył ogólne możliwości poznawcze.

Neuroplastyczność nie jest argumentem przeciwko biologicznym ograniczeniom

Możliwość zmiany i istnienie trwałych różnic mogą być prawdziwe jednocześnie. Układ nerwowy dostosowuje się, ale nie jest pustą kartą. Rzetelna rozmowa o plastyczności powinna pomieścić oba fakty. Dzięki temu pojęcie pozostaje użyteczne naukowo, zamiast stawać się obietnicą, że odpowiednim nastawieniem można przebudować dowolną cechę mózgu.